Een Jenaplanschool is een gemeenschap die kinderen, leerkrachten en ouders omvat.

Het onderwijs in de Jenaplan school is gericht op de opvoeding van kinderen en omvat daarom veel meer dan het aanleren van schoolse kennis en vaardigheden als lezen, schrijven en rekenen. Kinderen leren in een Jenaplanschool veel. Ze doen dat door deel te nemen aan de zgn. basisactiviteiten: spreken, spelen, werken en vieren.

Leren leven met verschillen

Mensen zijn verschillend en dat is maar goed ook. Dan kun je van elkaar leren – mensen van verschillende leeftijd en levenservaring, verschillende rassen en culturen, mannen en vrouwen, verschillende levensbeschouwelijke achtergronden enz.

De school gaat ervan uit dat kinderen heel verschillend zijn. Dat wordt niet gezien als hinderlijk, integendeel. Om die reden worden ze in stamgroepen geplaatst die bestaan uit kinderen van verschillende leeftijden, zoals dat ook in een gezin het geval is.

Elke stamgroep heeft een groepsruimte, een zo huiselijk mogelijke omgeving, die samen met de kinderen ingericht wordt. Zo leren ze verantwoordelijk te zijn voor de ruimte, hun ruimte.In een Jenaplanschool komen grote verschillen in eigenschappen, achtergronden en capaciteiten voor. Het is onrechtvaardig om die te negeren. Dat gaat ten koste van allen die andere dan gemiddelde mogelijkheden hebben, van zwakkeren die recht hebben op extra hulp en bescherming, van kinderen die zich in een langzamer tempo ontwikkelen en van kinderen die meer aankunnen dan hun leeftijdsgenoten.

Kinderen worden in een Jenaplanschool geleerd op een rechtvaardige en vreedzame manier met verschillen te leren omgaan. Respect voor anderen en eerbied voor het leven zijn belangrijke waarden in een Jenaplanschool.

Een gevolg van het inrichten van stamgroepen is dat de positie van kinderen na elk jaar verandert: Een jongste wordt middelste, een middelste wordt oudste, enz. Daardoor doen de kinderen belangrijke sociale ervaringen op. In dit opzicht zelfs meer dan in een gezin mogelijk is. De leerkracht helpt de kinderen bij dit ingewikkelde leerproces.

Wereld oriëntatie

In een Jenaplan school is wereldoriëntatie het belangrijkste vormingsgebied. Kinderen leren daarin om te gaan met de natuur om hen heen, de mensen van dichtbij en verder weg en met vragen rond de zin van het leven en de wereld.
Dat doen ze door vaak de school uit te gaan en omgekeerd, de wereld in de school te halen: mensen en dingen, te luisteren naar verhalen, door zelf waar te nemen en te experimenteren, zelf vragen te stellen en op zoek te gaan naar antwoorden in een documentatiecentrum en bij mensen met kennis en ervaring.

De kinderen zijn, kortom, ontdekkend en onderzoekend bezig, vaak in de vorm van projecten. Zodoende wordt de wereld steeds groter en ruimer en leert het kind zelf een mening te vormen.

Leerplan

Voor het gehele leerplan van elke school geldt dat het voldoet aan wat de wet eist. De eisen zijn omschreven in de zgn. eindtermen, zo ook voor een Jenaplan school. Ouders stellen daarover nog al eens vragen omdat ze al gauw geneigd zijn te denken dat een andere werkwijze in dit opzicht nadelen oplevert. Integendeel.

Het leren op een Jenaplanschool gebeurt in een sfeer waarin een kind zich veilig voelt. Het kind krijgt taken die uitdagend zijn en die het aan kan, die het kind voldoende vrijheid laten voor een eigen invulling, maar die tegelijkertijd geen gelegenheid bieden voor vrijblijvend “meedoen”.

Leren is belangrijk

Hoe kom je aan informatie over iets dat je graag wilt weten?
Hoe onthoud je het allemaal?
Hoe vertel je het aan je groepsgenoten, die ook nieuwsgierig geworden zijn?
Informatie moet vaak gelezen worden. Je kunt informatie goed onthouden als je de kernpunten op kunt schrijven. Je kunt anderen mondeling of schriftelijk verslag doen. Om conclusies uit een grafiek te trekken, moet je verbanden kunnen leggen.
Op de Jenaplanschool is het daarom ook nodig dat je goed leert lezen, schrijven en rekenen. Om dit soort zaken doelmatig aan te leren, wordt er geregeld aan groepen kinderen die aan dezelfde leerstof toe zijn (vorderingsgroepen) les gegeven: de instructies. Soms gebeurt dat binnen de stamgroep, soms in niveaugroepen door de hele school heen. Kinderen worden gestimuleerd naar hun beste kunnen te presteren. Jenaplanscholen kennen een andere rapportagevorm, die meer recht doet aan de totale ontwikkeling van het kind.

De leerprestaties van kinderen op een Jenaplanschool zullen op het gebied van lezen, schrijven en rekenen even goed zijn als in andere scholen het geval is: dat is opmerkelijk omdat in een Jenaplanschool zo veel meer gebeurt.

Geschiedenis

De naam Jenaplan is bedacht door enkele Amerikaanse deelnemers aan een pedagogisch congres in 1927. Daar stelde prof. Peter Petersen uit Jena zijn experimenteer- en oefenschool voor.
Jena is een stad in het vroegere Oost-Duitsland waar de universiteit ligt waar hij werkte.

Peter Petersen (°1884- +1952)